U kent het allemaal wel. De memorabele zaterdagochtenden op het plaatselijke voetbalpleintje. Schreeuwende ouders, scheidsrechters die alleen maar foute beslissingen nemen en een coach die al roepend zijn troepen aanvuurt. Zolang het team maar beter is als de tegenstander denkt de coach, zolang mijn zoon/dochter maar de beste is op zijn/haar positie, denken de ouders.

Hoe zou zoiets nu in zijn werk gaan bij een Nederlandse subtopper zoals AZ Alkmaar? Welnu, hierover kwam Robbert de Groot, inspanningsfysioloog van de club, op 14 december tijdens het nationaal coachcongres in ‘s Hertogenbosch een korte uiteenzetting geven.

Om te kunnen voetballen bij AZ hebben spelers een bepaald talent nodig. Volgens de visie van AZ wordt talent bepaald door de combinatie van aanleg en het vermogen om te leren. Dit alles gekoppeld aan trainingstijd bepaalt het eindniveau als speler. Kortweg gezegd, de visie van AZ is: talent = aanleg x leervermogen x tijd. Wat betekenen die begrippen nu concreet in de jeugdvisie van de club?

AZ vertrekt vanuit het principe dat er acht meervoudige intelligenties bestaan. Dit zijn vermogens om bepaalde problemen op te lossen. Hiervan zijn er vier van essentieel belang om voetbal te ontwikkelen:
Techniek, nodig om balslim te zijn
Inzicht, nodig om beeldslim te zijn
Fysiek, nodig om beweegslim te zijn
Mentaal, nodig om zelfslim te zijn
De aanleg voor tenminste een van deze vier vaardigheden is noodzakelijk om een goede voetballer te kunnen worden.

Het leervermogen wordt gebruikt om deze verschillende vormen van aanleg te ontwikkelen. Ieder onderdeel van het voetbal heeft zijn eigen tempo van ontwikkeling als de speler zijn leervermogen gebruikt. De grenzen moeten worden opgezocht en verlegd, op deze manier kan de speler zich onderscheiden in het onderdeel waar hij of zij het meeste aanleg voor heeft. Het leervermogen bestaat uit drie aspecten:
Waarden en overtuigingen (de intrinsieke motivatie, het geloof in hard werken)
Vaardigheden (eigen fouten herkennen, discipline, doelstellingen maken)
Gedrag (in staat zijn om te leven als topsporter, om telkens weer die maximale inzet te tonen)

Topsporters zijn enorm sterk in zelfreflectie, en ze gaan uit hun fouten leren en hier ook zelf iets aan doen. 90% van de topsporters heeft echter een groot vermogen tot zelfreflectie, maar onderneemt verder geen stappen. Hierdoor is het noodzakelijk dat een coach deze rol op zich neemt, om de speler te analyseren en te prikkelen om bij te leren en te evolueren.

De derde factor is de trainingstijd. Bij AZ Alkmaar gaat men er van uit dat het leervermogen wordt geprikkeld in een lerende omgeving. Op deze omgeving heeft de club de meeste invloed. Er wordt gestreefd naar een ideale lerende omgeving. De focus ligt op het tonen van inzet en op het ontwikkelen van jezelf. De vergelijking met andere spelers wordt niet gemaakt. Zo focust de opleiding zich absoluut niet op het feit dat een speler binnen de club de beste met zijn op een welbepaalde positie. Dit staat voor AZ Alkmaar absoluut niet garant voor een ontwikkeling tot a-kern speler. Elke speler krijgt individueel doelen opgelegd, ongeacht de leeftijd van de speler. De speler krijgt de opdracht om zelf te werken aan de gestelde doelen. Nadat een bepaald doel werd gehaald (bijvoorbeeld het perfect trappen van een corner) gaat de speler samen met een van de coaches de geleverde arbeid evalueren en reflecteren. Meteen hierna wordt een nieuw, hoger doel gekoppeld en uitgewerkt.

Zo werkt de club ook grotendeels met een coaching op maat. Spelers worden niet meteen ingedeeld in hun leeftijdscategorie, er wordt meer gefocust op de individuele vaardigheden dan op leeftijd. Er worden logische niveaus opgesteld die aansluiten bij de speler zodat deze zoveel mogelijk van de aangeboden informatie opneemt. De coaching is gericht op basis van het volgende doel, en niet zozeer op basis van tevredenheid over wat je al beheerst.

Ook de ouders worden intensief in dit verhaal betrokken. Het haalt immer niks uit door constant op zelfontwikkeling te focussen binnen de club, als de ouders enkel de speler pushen om de beste op zijn of haar positie te worden. Dit remt immers de evolutie van de speler af. Om de ouders ook intensief bij hun visie te betrekken richt de club talloze workshops in, zowel voor spelers als voor ouders. De inhoud hiervan varieert, en kan gaan van “hoe stimuleer ik mijn kind op een efficiënte manier” over “mentale aspecten van een topsporter” tot en met “optimale voeding”. Kortom, niet enkel de club speelt een belangrijke rol, ook de ouders dragen een heel belangrijke verantwoordelijkheid om een optimale leeromgeving te creëren waarbinnen de speler tot een maximale zelfontplooiing kan komen.

Op fysiek vlak worden de spelers binnen de club ingedeeld op basis van hun biologische leeftijd en op basis van hun peak height velocity (of kortweg de groeispurt) De club heeft hiervoor een aantal testen uitgewerkt om op een nauwkeurige manier de biologische leeftijd en de maturiteit van de speler zo nauwkeurig mogelijk te bepalen. Op vandaag beschikt hun database echter nog niet over voldoende gegevens, dus volledig exact is hun schatting nog niet. Via deze visie wordt dus het geboortemaand effect geneutraliseerd. Spelers die op het einde van het jaar werden geboren hebben bij de normale indeling (u10, u12, …) meestal een achterstand ten opzichte van de spelers die begin het jaar werden geboren. Door de groepen nu in te delen op basis van hun biologische leeftijd schakelt men dit effect tijdens de trainingen dus zo veel mogelijk uit.

De trainingsinhoud wordt ingedeeld in drie categorieën, namelijk voor de phv, tijdens de phv en na de phv.

Voor de phv ligt de focus op coördinatie, bewegingsvaardigheden en wordt er getraind op snelheid en explosiviteit.

Tijdens de phv wordt er getraind op het behoud van coördinatie. De speler groeit immers, en daarom is het belangrijk om voldoende te focussen op de coördinatie, zodat de eerder verworven vaardigheden niet verloren gaan tijdens de groeispurt. Ook wordt gefocust op het behoud van de eerder gecreëerde bewegingsvaardigheden. De core stability training doet tijdens deze fase zijn intrede. De spelers worden ook voorbereid op krachttraining. Zonder reeds met gewichten te werken worden de correcte technieken reeds aangeleerd, zodat dit niet meer hoeft te gebeuren eens de groeispurt voorbij is.

Na de phv gaat men dan over tot specifieke krachttraining, zowel in de gym als op het veld. Core stability en het verder verfijnen van de bewegingsvaardigheden blijft centraal staan.

In een notendop is het jeugdmodel van AZ Alkmaar dus niet gefocust op werkelijke leeftijd en op presteren en titels winnen, maar eerder op het indelen volgens biologische leeftijd en het zelfontwikkelen van je eigen vaardigheden en doelen. Waarschijnlijk een model waar vele clubs nog een voorbeeld aan kunnen nemen.

Volg Lemon Pie ook op Facebook: http://www.facebook.com/lemonpiesports
En ook op Twitter: @LemonPieSports